Dłoń podpisująca dokument piórem

Wniosek do WUOZ o pozwolenie na poszukiwania

Wniosek trafia do wojewódzkiego konserwatora zabytków właściwego dla miejsca poszukiwań. Poniżej komplet informacji: treść wniosku, załączniki, opłata i najczęstsze powody wezwań do uzupełnienia.

Kto wydaje pozwolenie

Wniosek składasz do wojewódzkiego konserwatora zabytków właściwego dla miejsca poszukiwań, a nie dla Twojego miejsca zamieszkania. Jeśli szukasz w trzech województwach, składasz trzy wnioski. Na obszarach morskich wniosek idzie do dyrektora właściwego urzędu morskiego.

W większości województw obok siedziby urzędu działają delegatury i to one prowadzą sprawy ze swojego obszaru. Adres delegatury sprawdzisz w Biuletynie Informacji Publicznej urzędu. Pomyłka nie przekreśla sprawy, bo urząd przekazuje wniosek według właściwości, ale wydłuża postępowanie o kilka tygodni.

Tryb wnioskowy obowiązuje do końca 2026 r. Zgłoszenie w aplikacji, które ma zastąpić pozwolenie, wchodzi w życie 1 stycznia 2027 r. (nowela z 13 lipca 2023 r., termin przesunięty ustawą Dz.U. 2025 poz. 537). Więcej w tekście o pozwoleniu na poszukiwania.

Co musi zawierać wniosek

Treść wniosku wyznacza § 10 rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z 2 sierpnia 2018 r. (Dz.U. 2018 poz. 1609). Cztery rzeczy obowiązkowo:

  1. imię, nazwisko i adres wnioskodawcy, a dla firmy nazwa, siedziba i adres,
  2. wskazanie miejsca poszukiwań: albo współrzędne punktów załamania granic obszaru z dokładnością do jednej setnej sekundy, albo nazwa lub numer obrębu ewidencyjnego wraz z numerami działek,
  3. imię, nazwisko i adres osoby kierującej poszukiwaniami albo prowadzącej je samodzielnie,
  4. uzasadnienie wniosku.

Uzasadnienie warto potraktować poważnie. Napisz, czego szukasz, dlaczego w tym miejscu i co zrobisz ze znaleziskiem. Jedno zdanie to za mało, kilka stron to za dużo. Pół strony konkretów w zupełności wystarczy.

Załączniki

  • Program poszukiwań określający zakres i sposób prowadzenia poszukiwań. Piszemy o nim osobno w tekście o programie poszukiwań.
  • Dokument potwierdzający tytuł prawny do nieruchomości albo zgodę właściciela. Przy współwłasności potrzebujesz zgody wszystkich współwłaścicieli. Szczegóły w tekście o zgodzie właściciela terenu.
  • Mapa topograficzna w skali 1:10 000 lub większej z zaznaczonym obszarem poszukiwań. Konserwator robi na jej podstawie załącznik do pozwolenia, na którym może wyznaczyć strefy zakazu. Więcej w tekście o załączniku mapowym.
  • Zgody dodatkowe, jeśli teren tego wymaga: dyrektora parku narodowego, regionalnego dyrektora ochrony środowiska przy rezerwacie, nadleśnictwa przy gruntach leśnych.
  • Dowód wniesienia opłaty skarbowej.

Opłata skarbowa

Za wydanie pozwolenia płacisz 82 zł. Jeśli działasz przez pełnomocnika, dochodzi 17 zł za każde pełnomocnictwo.

Opłata nie idzie do urzędu konserwatorskiego. Organem podatkowym jest wójt, burmistrz albo prezydent miasta właściwy ze względu na siedzibę organu, który dokonuje czynności (art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy o opłacie skarbowej). W praktyce: płacisz na konto miasta, w którym siedzibę ma Twój konserwator, nawet jeśli sprawę prowadzi delegatura w innym mieście. Opłata za pełnomocnictwo idzie do gminy, w której składasz dokument, więc bywa, że są to dwa różne konta.

Jak złożyć i ile to trwa

Wniosek złożysz osobiście, pocztą, przez ePUAP lub e-Doręczenia, a w części urzędów także zwykłym mailem. Adres do zawiadomień elektronicznych każdy konserwator podaje w BIP.

Terminy liczy Kodeks postępowania administracyjnego: sprawa powinna zostać załatwiona bez zbędnej zwłoki, sprawa wymagająca postępowania wyjaśniającego w miesiąc, a szczególnie skomplikowana w dwa miesiące. Wezwanie do uzupełnienia braków zatrzymuje ten zegar, dlatego kompletny wniosek złożony za pierwszym razem to najkrótsza droga do pozwolenia.

Najczęstsze powody wezwania do uzupełnienia

  • numery działek bez obrębu ewidencyjnego, przez co nie da się jednoznacznie wskazać terenu,
  • mapa w skali zbyt małej albo bez zaznaczonych granic obszaru,
  • zgoda właściciela podpisana przez jednego ze współwłaścicieli,
  • brak zgody nadleśnictwa przy działkach oznaczonych jako las,
  • opłata skarbowa wpłacona do złej gminy,
  • program poszukiwań ograniczony do jednego zdania.

Stan prawny: wrzesień 2026. Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady prawnej. W razie wątpliwości skontaktuj się z urzędem, który będzie prowadził Twoją sprawę.

Źródła

  1. Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U. 2003 nr 162 poz. 1568, tekst jednolity)
  2. Rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 2 sierpnia 2018 r. w sprawie prowadzenia prac konserwatorskich (…) oraz badań archeologicznych i poszukiwań zabytków (Dz.U. 2018 poz. 1609), § 10
  3. Ustawa z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (Dz.U. 2006 nr 225 poz. 1635), art. 12 oraz załącznik, część III
  4. Kodeks postępowania administracyjnego, art. 35 (terminy załatwiania spraw) i art. 64 (braki formalne)
  5. Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego: Ułatwienia w uzyskiwaniu pozwoleń na poszukiwanie zabytków
  6. Lubuski Wojewódzki Konserwator Zabytków: Wniosek o wydanie pozwolenia na poszukiwanie zabytków
  7. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Pozwolenia na poszukiwanie zabytków, wytyczne do postępowań (PDF)
  8. Ustawa z dnia 13 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U. 2023 poz. 1904): zgłoszenie poszukiwań zamiast pozwolenia, wejście w życie 1 stycznia 2027 r.
  9. Ustawa z 2025 r. zmieniająca termin wejścia w życie noweli z 2023 r. na 1 stycznia 2027 r. (Dz.U. 2025 poz. 537)

Zdjęcie: Pexels, Pexels